KALENDARZ OBSERWATORA I FOTOGRAFA PRZYRODY cz.2 (przedwiośnie, wiosna).

KALENDARZ OBSERWATORA I FOTOGRAFA PRZYRODY cz.2 (przedwiośnie i wiosna).

Obserwator i fotograf przyrody działa zgodnie z naturalnym rytmem natury, w którym na wszystko przychodzi odpowiedni czas. Poniższy kalendarz rozpisałem bazując na własnych doświadczeniach. Oczywiście w poszczególnych miesiącach (porach roku) można dołożyć jeszcze wiele innych tematów, jednak starałem się opisać te (z mojego punktu widzenia) najbardziej kluczowe, charakterystyczne dla poszczególnych okresów. Do poniższych informacji należy podchodzić z pewną elastycznością, bowiem z uwagi na zmienność klimatu (i wahania pogody), poszczególne z opisanych zagadnień mogą się przesuwać co najmniej o miesiąc w obie strony.

W lutym może jeszcze trzymać mróz i zalegać śnieg, ale to właśnie w lutym już wiemy i czujemy, że wraz z każdym kolejnym dłuższym dniem przybliżamy się do wiosny. Zwiastują ją klucze gęsi na niebie, trąbiące o świcie żurawie czy pierwsze wracające skowronki. Natura powoli zaczyna budzić się z jesienno-zimowego letargu i zaczyna się przed-wiosenne przyśpieszenie. W marcu wkracza wiosna. Wracają ptaki i wraz z nimi w przyrodzie pojawia się specyficzna dynamika. W kwietniu zaczynają wracać kolory i mamy już znacznie dłuższy dzień. I wreszcie maj – prawdziwa eksplozja zieleni i nowego życia…

MARZEC / PRZEDWIOŚNIE – WIOSNA

Zdarzają się długie zimy, podczas których aura zimowa towarzyszy nam nawet do kwietnia. W takim zimowym marcu w dużej mierze aktualny będzie przyrodniczy kalendarz z lutego.

marcowe przymrozki

Jeśli jednak zima ustępuje wcześniej, to marzec bywa pierwszym „wiosennym” miesiącem, w którym z każdym tygodniem przybywa obserwacyjnych i fotograficznych tematów.

W marcu dzień jest już zdecydowanie dłuższy i jest widno przez około 12 godzin. Po przestawieniu zegarków na czas letni, po 24 marca słońce zachodzi po godzinie 19:00.

po roztopach woda na łąkach płynie czasem bardzo dynamicznie

zalana łąka w dolinie Neru

Na zalanych łąkach zatrzymują się migrujące gęsi. W zależności od etapu i intensywności migracji mogą to być duże (wielotysięczne) stada ptaków. Tak liczne przeloty, to zawsze fantastyczne przyrodnicze spektakle. Duże zgrupowania mogą tworzyć również kaczki. Obecne są czajki i żurawie, których „trąbienie” słychać często od bladego świtu. Od końca lutego obecne są juz skowronki, a w marcu przylatują też świergotki łąkowe, pliszki siwe, śpiewaki, kopciuszki, pierwiosnki i grzywacze. Zwykle w 3 tygodniu marca pojawiają się pierwsze bociany białe.

trąbiące żurawie są jednym z symboli wiosny

fragment wielotysięcznego stada gęsi białoczelnych

pliszka siwa

bocian poprawiający gniazdo

Na łąki licznie wychodzą ssaki (sarny, daniele, jelenie). Wczesną wiosną (choć zależy to głównie od pogody) swoje gody zaczynają zające. Można wtedy obserwować na łąkach widowiskowe gonitwy i bitwy samców.

marcowy świt, daniele licznie wychodzące z lasu

sarny

podczas godowych gonitw zające są bardzo dynamiczne

Przedwiośnie to czas pierwszych wiosennych kwiatów. Śnieżyczka przebiśnieg, zawilec gajowy, przylaszczka pospolita, wawrzynek wilczełyko czy knieć błotna to bardzo fotogeniczne obiekty nad którymi warto się pochylić z aparatem.

W marcu pojawiają się również pierwsze krokusy. „Kultowym” wręcz miejscem do ich obserwacji i fotografowania jest doliny w Tatrach.

przylaszczki jako jedne z pierwszych wprowadzają do lasów kolory

Ze snu zimowego budzą się żaby, które rozpoczynają swe wędrówki do sadzawek i stawów. W zależności od pogody ich gody mogą zaczynać się jeszcze w marcu.

gody żab to kolejny typowy wiosenny spektakl

W tym okresie temperatura w ciągu dnia ulega sporym wahaniom, więc koniecznie trzeba pamiętać o odpowiednim ubiorze. Łąki i lasy często są pozalewane. Z uwagi na stojącą wodę i błoto nieodzowne są kalosze.

KWIECIEŃ / WIOSNA

W połowie kwietnia słońce wschodzi przed godziną 6:00, a ciemno robi się po godzinie 20:00. Wydłużenie dnia do 14:00 godzin sprzyja terenowym obserwacjom. W Naturze dzieje się coraz więcej.

dłuższe dni pozwalają na wyjście w teren w ciągu tygodnia

Kwiecień jest chyba najlepszym wiosennym miesiącem do obserwacji ptaków wracających na lęgowiska. Pojawia się w tym czasie sporo gatunków, a drzewa na których nie ma jeszcze rozwiniętych liści nie przeszkadzają nam wypatrywać kolejnych przedstawicieli awifauny.

W kwietniu z zimowisk wracają m.in: podróżniczki, dymówki, pliszki żółte, świergotki drzewne, świstunki i słowiki rdzawe (pod koniec miesiąca).

dymówki – kolejny zwiastun wiosny

pliszka żółta przylatuje później niż siwa

bociany w tym czasie intensywnie żerują

ożywają też uśpione zimą trzcinowiska / potrzos

przelot ptaków siewkowatych trwa głównie od marca do maja

Trwa przelot kaczek, gody żab (trawnych, moczarowych). Jeśli jest dostatecznie ciepło, to do akcji wkraczają też kumaki i jaszczurki.

wiosna to gody żab

jaszczurka zwinka

Nadal kwitną leśne kwiaty.

przylaszczka widziana obiektywem makro

zawilce pokrywają całe połacie lasów

Pojawiają się owady. Jako jedne z pierwszych m.in. biedronki, niektóre motyle i pierwsze trzmiele. Kwiaty i owady dają nam rozległe możliwości w zakresie makrofotografii.

na scenę wkraczają również owady / oleica

MAJ / WIOSNA

W połowie maja słońce wschodzi przed godzina 5:00, a chowa za horyzontem około godziny 20:30, co oznacza, że ciemno robi się około 21:00. Daje nam to aż 16 godzin dziennego światła!

Maj to eksplozja zieleni i wysyp kolorów. Wiosna jest już w pełni obecna. Choć trafiały się lata ze śniegiem prószącym w majówkę, to obecnie coraz częściej zdarzają się sezony, w które w maju mamy już typowo letnie temperatury (zdarzają się nawet pierwsze upały).

dolina Bugu kipiąca młodą zielenią

Do krajowej awifauny dołączają ostatni wędrowcy, m.in.: jerzyki, wilgi, gąsiorki i oknówki. Zwykle na początku maja lecą przez nas kraj rybitwy (m.in.: czarne i białoskrzydłe).

gąsiorek

Trwa przelot ptaków siewkowatych, wśród których wyróżniają się tokujące bataliony. Okres lęgowy ptaków rozkręca się z każdym dniem. Ptaki są bardzo aktywne, a ich toki objawiają się m.in. wyjątkową aktywnością głosową. To doskonały czas do nauki rozpoznawania ich głosów, co niewątpliwie bardzo przydaje się przy identyfikacji poszczególnych gatunków. W maju ptaki zaczynają śpiewać już od godziny 3:00. Pierwsze odzywają się śpiewaki, rudziki, kosy i świergotki leśne. Dołączają do nich sikory, pierwiosnki, zięby i szpaki.